W swoim duchowym testamencie założyciel Rodziny Świętego Pawła, błogosławiony Jakub Alberione, rzucił nieco światła na drogę przebytą w realizacji planu, którym natchnął go Pan. Myślał najpierw o organizacji katolików świeckich; ale przed podjęciem pierwszych kroków zmierzających do jej założenia, 'otrzymawszy więcej światła', zdecydował się na instytucję zakonną, która gwarantowałaby 'większą jedność, stabilność, ciągłość i nadprzyrodzoność apostolstwa'.

Kiedy przeszedł do konkretnego działania, zobaczył wyraźnie, że owa instytucja zakonna powinna składać się z różnych grup, które jednak tworzyłyby jedną rodzinę, obejmującą kapłanów, braci, siostry i współpracowników świeckich. Ale ówczesne czasy jeszcze nie sprzyjały założeniu takiej instytucji, stanowiącej jedność z prawnego punktu widzenia. Sam bł. Jakub Alberione przyznał lojalnie, że 'od 1914 roku do 1944 roku doświadczano wewnętrznych trudności na tle fundamentalnego problemu, jakim było zachowanie jedności ducha przy równoczesnej niezależności administracyjnej i kierowniczej poszczególnych grup Rodziny Świętego Pawła'.

W 1954 roku pisał, że poszczególne instytuty 'uzupełniają się, dążąc do wspólnego celu, jakim jest zbawienie dusz'. Przez Towarzystwo Świętego Pawła i Córki Świętego Pawła chrześcijańska doktryna przekazywana była ogółowi wiernych; podczas gdy do poszczególnych już osób odnosiła się modlitwa Uczennic Boskiego Mistrza i duszpasterskie oddziaływanie pasterzanek. I pisał dalej, precyzując: 'Istnieje między nimi słuszny rozdział prawny i każdy z instytutów posiada należną mu autonomię; równocześnie między nimi istnieje więź jedności i ścisła współpraca duchowa, ekonomiczna, moralna i intelektualna'.

Jeszcze wcześniej w swoich autobiograficznych zapiskach Założyciel podkreślił, że pomimo prawnej autonomii poszczególnych zgromadzeń 'istnieje między nimi intymna więź miłości, szlachetniejsza niż więzy krwi;... istnieje wymiana modlitw i pomaganie sobie nawzajem na różne sposoby;... będzie też współudział w radościach i cierpieniach oraz współuczestnictwo w wiecznej nagrodzie'.

Pomimo upływu lat Założyciel wykazywał wyjątkową konsekwencję, nawet jeżeli ówczesne kościelne prawodawstwo nie zezwoliło mu na pełną realizację jego własnej wizji. Otrzymał jednak tę satysfakcję, że Kościół w osobie papieża Pawła VI przyjął określenie 'Rodzina Paulińska' (żeby nie mylić ze Zgromadzeniem Paulinów, przyjęło się później używać określenia Rodzina Świętego Pawła), co było najwyższym uznaniem ojcowskiej roli albejskiego kapłana, twórczego i płodnego Założyciela, wobec wszystkich jego zgromadzeń. Miało to miejsce w czasie pamiętnej papieskiej audiencji 28 czerwca 1969 roku, kiedy do paulistów i paulistek zgromadzonych z całego świata Papież zwrócił się tymi słowami: 'Oto stoi przed nami Towarzystwo Świętego Pawła... Nie jest to, jak dobrze wiemy, zwykły instytut, ale Rodzina, Rodzina Paulińska, złożona z różnych instytutów zakonnych, które dziś mamy przyjemność gościć'. A trzy lata po śmierci bł. Jakuba Alberione papież Paweł VI powrócił do tego argumentu, zachęcając poszczególne instytuty do wierności zamiarom Założyciela: 'Bądźcie wierni jedności, która charakteryzuje waszą Rodzinę w jej całości, a równocześnie bądźcie wierni temu, co jest własne dla każdego z waszych instytutów; tak, aby zachować różne fizjonomie i promować różne charyzmaty w ramach wspólnej i wielkiej Rodziny Świętego Pawła' (26 listopada 1974 roku).

Dla bł. Jakuba Alberione bycie Rodziną nie jest tylko zwykłym faktem historycznym. Jest to misja jak najbardziej aktualna, z perspektywami na przyszłość. On nieustannie powtarzał, że taka jest wola Pana i że doświadczył szczególnej 'interwencji fizycznej i duchowej' świętego Pawła, której sam nie jest w stanie wyjaśnić. Stąd też 'wszyscy powinni uważać świętego Pawła Apostoła za ojca, mistrza, wzór i założyciela'. Albowiem Rodzina Świętego Pawła 'za jego przyczyną się zrodziła, przez niego była ożywiana i prowadzona w rozwoju, od niego zaczerpnęła swojego ducha'. Ta jedność początków domaga się jedności ducha, co według Założyciela stanowi 'istotny wymiar' i konkretyzuje się w przeżywaniu tej samej duchowości; 'w całościowym przeżywaniu Ewangelii, poprzez zakorzenienie swojego życia w Boskim Mistrzu, który jest Drogą, Prawdą i Życiem; w życiu Nim tak, jak to rozumiał jego uczeń święty Paweł. Ten duch formuje duszę Rodziny Świętego Pawła'. Stąd bierze początek założycielski charyzmat paulińskich instytutów, które mają być żywą obecnością świętego Pawła w dzisiejszym Kościele i świecie. Założyciel wyraził to następująco: 'Rodzina Świętego Pawła ma być świętym Pawłem żyjącym dzisiaj, zgodnie z myślą Boskiego Mistrza, działając pod macierzyńskim wejrzeniem i w łasce Maryi Królowej Apostołów'. A przy innej okazji napisał: 'Gdyby żył święty Paweł, płonąłby tym samym podwójnym płomieniem, tym samym ogniem: gorliwością o sprawy Boże i Chrystusowe oraz o ludzi wszystkich krajów. Aby jego głos był słyszany, wstąpiłby na najwyżej położone ambony i pomnażałby swoje słowo przy pomocy środków technicznego postępu: prasy, kina, radia, telewizji'. Wszystko po to, aby poznano Jezusa.

Proponując swojej Rodzinie ten najwyższy ideał 'bycia świętym Pawłem żyjącym dzisiaj', bł. Jakub Alberione postawił swoje duchowe dzieci wobec wyzwania wielkich rozmiarów. Wezwał wszystkich do 'Otwarcia się na cały świat w pełnym apostolstwie, obejmującym:

wydawnictwa dla wszystkich osób,

wszystkie problemy i fakty rozważane w świetle Ewangelii;

aspiracje, aby Jezus Chrystus był poznawany, oraz wspomaganie i podtrzymywanie każdego apostolstwa;

okazywanie miłości wszystkim ludziom i narodom;

uświadamianie obecności Kościoła w każdym ludzkim problemie;

ducha przystosowania i zrozumienia dla wszystkich potrzeb publicznych i prywatnych;

cały kult, prawo, połączenie sprawiedliwości z miłością'.

Plan o tak szerokim zakresie nie mógł być zrealizowany tylko przez jeden instytut. Dlatego bł. Jakub Alberione chciał Rodziny, która powyżej została przedstawiona, a w której kapłani, bracia, siostry zakonne, konsekrowani świeccy i zwyczajni wierni zostali wezwani do współpracy w tym wielkim przedsięwzięciu w służbie ludowi Bożemu.

Różne gałęzie Rodziny Świętego Pawła, we wspólnym duchu i przy pomocy różnych środków i posług oraz sprawowanych funkcji, stają się na końcu 'ikoną' Kościoła, ukazując światu różne oblicza Jezusa Chrystusa, Mistrza, Pasterza i Kapłana, 'Drogi, Prawdy i Życia', oraz każdego Jego naśladowcy, poczynając od Apostoła Pawła, misjonarza i uniwersalnego głosiciela Ewangelii, człowieka modlitwy, założyciela i animatora wspólnot chrześcijańskich, promotora powołań, duchowego kierownika nowych rodzin, formatora nowych apostołów, mężczyzn i kobiet, zaangażowanych w rzeczywistość istnienia dla ożywienia jej duchem chrześcijańskim, aby 'Chrystus był wszystkim we wszystkich'.